RSS

Kilka słów o metanolu – w nawiązaniu do afery z czeską wódką

16 Wrz

Dostałem w ostatnich dniach kilka maili z pytaniami dotyczącymi możliwości odróżnienia metanolu (tzw. spirytus drzewny) od etanolu (spirytus spożywczy). Oczywiście jest to związane z najświeższymi doniesieniami o czeskim alkoholu, który zabija.
Od razu rozwiewam wszelkie wątpliwości – nie istnieje żaden domowy sposób na odróżnienie metanolu od etanolu. Oba te alkohole wyglądają, pachną i smakują dokładnie tak samo, palą się dokładnie takim samym płomieniem (słyszałem legendy, że są ludzie, którzy umieją te płomienie odróżnić). Rzecz jasna są metody analityczne, które pozwolą jednoznacznie te alkohole rozróżnić, ale są one dostępne tylko profesjonalnie – mało kto nosi w torbie podręczny zestaw chromatograf gazowy – spektrometr mas.
Warto wiedzieć, że metanol zabija podstępnie. Objawy swoiste zatrucia pojawiają się zwykle po kilku godzinach, gdy tak naprawdę jest już za późno, aby uratować wzrok. No właśnie – wzrok jest zagrożony najszybciej, ponieważ metanol (a dokładniej rzecz biorąc produkty jego przemiany – aldehyd mrówkowy i kwas mrówkowy) atakuje układ nerwowy ze szczególnym uwzględnieniem nerwu wzrokowego.
Pierwotne objawy zatrucia obejmują kolejno: zaburzenia ostrości widzenia, błyski w polu widzenia a następnie tzw. mroczki, czyli coś w rodzaju „zgaszonych pikseli”. Na tym etapie dochodzi już niestety do zmian nieodwracalnych. Pozostałe objawy zatrucia metanolem są dokładnie takie same jak w przypadku etanolu.
Co ciekawe – swoistą odtrutką na metanol jest alkohol etylowy. Dlaczego tak się dzieje? Ano, mamy tutaj do czynienia z konkurencyjnością tych dwóch związków względem enzymów, które je rozkładają. Jeśli w organizmie zatrutym metanolem pojawi się etanol, on zacznie „zwyciężać” w walce o enzym, ponieważ enzym ten ma silniejsze powinowactwo właśnie do etanolu. Dlatego też metanol będzie rozkładany wolniej, a więc organizm może zdążyć wydalić produkty jego rozkładu. Oczywiście etanol można podać doustnie tylko osobie przytomnej. Jeśli zatruty jest nieprzytomny, stosuje się kroplówkę z etanolu z glukozą.
I na koniec – metanol jest silnie toksyczny – już 30 ml tego alkoholu może zabić, a wzrok można stracić po przyjęciu 10 ml. Radzę więc bardzo uważać – i to nie tylko teraz, gdy mamy „czeską aferę metanolową”.

 
11 komentarzy

Opublikował/a w dniu 16 Wrzesień 2012 w ogólne

 

Tagi: ,

11 responses to “Kilka słów o metanolu – w nawiązaniu do afery z czeską wódką

  1. Cichy Roman

    17 Wrzesień 2012 at 14:00

    Chemiku glikolu etylenowego też pewnie się nie da wykryć w amatorskich warunkach?
    Może by ktoś wynalazł jakieś „paski” oparte o chromatografię cienkowarstwową?

     
    • StaryChemik

      18 Wrzesień 2012 at 08:44

      Zgadza się – z glikolem jest podobnie. A paski… no nie, tutaj nie ma tak dobrze – nie ma raczej reakcji na tyle specyficznych, aby to odróżnić.

       
  2. mrozek

    18 Wrzesień 2012 at 08:41

    z domowych, które przychodzą mi na myśl, to sprawdzian ‚uzdatniający’. Podgrzać do 70-72 st C. Metanol odparuje, etanol zaczyna przy 78stC.

    zdrówka,

     
    • StaryChemik

      18 Wrzesień 2012 at 08:48

      Nie, nie – tak się nie da zrobić. Po pierwsze – zarówno metanol jak etanol parują niezależnie od temperatury. Podane liczby dotyczą temperatury wrzenia, a nie początku parowania.
      Druga sprawa – mamy tu do czynienia z roztworem wodnym – a to też zmienia postać rzeczy. Nie jest tak, że każdy składnik odparowuje w konkretnej temperaturze.
      Oczywiście da się te składniki rozdzielić – przy użyciu dobrej kolumny rektyfikacyjnej. Jednak koszty takiego działania są na tyle duże, że taniej jest pójść do sklepu i kupić klasyczny spirytus czy wódkę.

       
      • dizz

        23 Październik 2016 at 20:49

        Ale pytanie jest o odróżnienie metanolu od etanolu, a nie roztworów tych substancji. Także temp. wrzenia może nam wskazać z jakim alkoholem mamy do czynienia, no i takie doświadczenie możemy wykonać w domu. Poza chromatografem i innymi zabawkami są inne metody jak roztwór waniliny z kwasem siarkowym, kolor różowy/ fioletowy wskaże nam metanol. Myślę, że więcej ludzi ma styczność z czystymi alkoholami pow. 90% jak ich 40% roztworami.

         
  3. tono

    20 Wrzesień 2012 at 18:38

    Chemiku czas na wpis… Sosnowiec…będę tam, jako króliczek z prawie 3 letnim stażem🙂

     
  4. Voo

    21 Październik 2013 at 12:57

    A może jednak da się?
    Zgadzam się, że etanol i metanol będą parować już w niższych temperaturach. Dlatego nie da się w ten sposób uzyskać czystego metanolu. Ale czysty etanol – tak. Zostanie on w kolbie (może nie taki czysty, bo z wodą i innymi wrzącymi w wyższych temperaturach).
    Mimo to nie ryzykowałbym.

     
    • StaryChemik

      21 Październik 2013 at 17:45

      Zdecydowanie NIE! A odpowiedź na pytanie „dlaczego” znajdziesz w dowolnym podręczniku chemii fizycznej.

       
  5. Feniks

    10 Wrzesień 2014 at 10:01

    Wiem, że to stary wpis, ale szukam różnych informacji i dotarłem do tej. Myślę Chemiku iż byłeś nieprecyzyjny, alkohole te da się rozróżnić dość łatwo (choćby po temperaturze wrzenia) pod warunkiem że są czyste😉. Zupełnie inaczej ma się sprawa z ich mieszaninami z wodą, a rozdział tak jak piszesz można by przeprowadzić w kolumnie i po uzyskaniu destylatu sprawdzić czym on jest. Natomiast rozdzielenie mieszaniny woda/metanol/etanol wymagało by (chyba) najmniej dwóch etapów najpierw oddzielenie wody, następnie rozdzielenie alkoholi. Nie słyszałem aby ktoś w domowych warunkach próbował to robić, teoretycznie proces byłby taki sam jak rektyfikacja surówki etanolu, ale…
    Wnioski dokładnie takie jak opisujesz, lepiej kupić flaszkę w Biedronce, czy gdzie tam kto chce.
    Pozdrawiam

     
    • StaryChemik

      10 Wrzesień 2014 at 13:19

      No, chemik jest to w stanie zrobić, ale amator raczej nie ma szans, jeśli trafi na 40% roztwór.

       
      • dizz

        23 Październik 2016 at 21:28

        Z domowych sposobów zostaje temperatura zamarzania vol. 40% etanol -23oC, a vol. 40% metanol pon. -30oC

         

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: